Tìm kiếm theo cụm từ
Chi tiết đề tài

Thông tin chung

Tên đề tài (*) Cơ chế phối hợp giữa Nhà nước và Doanh nghiệp trong phát triển nông nghiệp nông thôn hiện nay
Cơ quan chủ trì Đại học Kinh tế và QTKD
Cơ quan thực hiện Đại học Kinh tế và QTKD
Loại đề tài Đề tài cấp đại học
Lĩnh vực nghiên cứu Xã hội - Nhân văn
Chủ nhiệm(*) Nguyễn Quang Hợp
Ngày bắt đầu 01/2017
Ngày kết thúc 12/2018

Tổng quan

A - Trong nước (phân tích, đánh giá tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực của đề tài ở Việt Nam, liệt kê danh mục các công trình nghiên cứu, tài liệu có liên quan đến đề tài được trích dẫn khi đánh giá tổng quan)

Ở Việt Nam mô hình đối tác công tư cũng chỉ mới được chính thức đưa vào từ năm 2010 khi Chính phủ ra quyết định số 71/2010/QĐ-TTg ngày 09 tháng 11 năm 2010 về ban hành Quy chế thí điểm đầu tư theo hình thức đối tác công tư. Trong quy chế chỉ rõ “Đầu tư theo hình thức đối tác công - tư là việc nhà nước và nhà đầu tư cùng phối hợp thực hiện dự án phát triển kết cấu hạ tầng, cung cấp dịch vụ công trên cơ sở hợp đồng dự án”[1]. Sau một thời gian thí điểm, đến ngày 14 tháng 2 năm 2015 Chính phủ ra Nghị định số 15/2015/NĐ-CP về đầu tư theo hình thức công tư, trong đó một lần nữa khẳng định “đầu tư theo hình thức đối tác công tư là hình thức đầu tư được thực hiện trên cơ sở hợp đồng giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyền và nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án để thực hiện, quản lý, vận hành dự án kết cấu hạ tầng, cung cấp dịch vụ công”[2]. Trước khi mô hình đối tác công tư ra đời, thì từ năm 2002, Quyết định số 80/2002/QĐ-TTg khuyến khích tiêu thụ nông sản qua hợp đồng, hay còn gọi là chương trình “liên kết bốn nhà” trong phát triển nông nghiệp được ban hành, đây có thể coi là tiền đề cho việc thực hiện đối tác công tư trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn của Việt Nam. Do đó, ở Việt Nam đã có nhiều nghiên cứu về mô hình liên kết 4 nhà và ứng dụng liên kết này trong phát triển nông nghiệp nông thôn. Các nghiên cứu đó như là Nguyễn Văn Luật (2012) trong “những bài học liên kết 4 nhà để nâng cao chất lượng và giá trị gạo xuất khẩu” đã nghiên cứu chủ yếu về mối liên kết của Công ty Bảo vệ thực vật An Giang trong phát triển sản xuất lúa gạo. Nguyễn Công Thành – Viện Nghiên cứu lúa ĐBSCL, trongmột vài suy nghĩ về liên kết “4 nhà” trong sản xuất nông nghiệp”, đã chỉ ra những thành công và bài học thất bại của liên kết 4 nhà trong sản xuất lúa gạo tại An Giang, trong đó nhấn mạnh hiện nay thật sự chúng ta thiếu liên kết và liên kết lỏng lẻo. Liên kết “4 nhà” hầu như mới chỉ là khẩu hiệu chung chung mà chưa có gì cụ thể. Võ Hữu Phước, 2014. Luận án tiến sĩ “Nghiên cứu, ứng dụng mô hình mô hình “liên kết 4 nhà” vào thực tiễn sản xuất nông nghiệp, nông thôn tỉnh Trà Vinh”. Trong luận án của mình, tác giả đã chỉ ra được thực trạng và mức độ liết kết trong sản xuất nông nghiệp tỉnh Trà Vinh, đã chỉ ra được các yếu tố ảnh hưởng đến việc hình thành cơ chế liên kết này. Trong nghiên cứu, tác giả đã đưa ra được 5 nhóm giải pháp, trong đó có giải pháp phát huy vai trò của Nhà nước và vai trò của doanh nghiệp trong việc thực hiện liên kết 4 nhà. Nguyễn Phú Son, 2013. Mô hình liên kết 4 nhà trong sản xuất và tiêu thụ lúa gạo tại xã Định Hòa, huyện Gò Quao, tỉnh Kiên Giang. Trong nghiên cứu này tác giả đã chỉ ra xây dựng mô hình liên kết gồm 4 bước, đồng thời đánh giá được hiệu quả của mô hình liên kết thông qua so sánh kết quả sản xuất của người dân tham gia và không tham gia, tác giả cũng đề xuất được một số giải pháp nhằm thực hiện mô hình liên kết 4 nhà được hiệu quả hơn.

Đối với nghiên cứu PPP trong phát triển nông nghiệp, do đây là nội dung mới được thực hiện tại Việt Nam nên những nghiên cứu về vấn đề này chưa nhiều. Bản thân tác giả đã tiếp cận và đã có những nghiên cứu về vấn đề này. Nguyễn Quang Hợp, 2015. Đối tác công tư – Hình thức tổ chức mới cho phát triển nông nghiệp Việt Nam nhìn từ mô hình hoạt động tại tỉnh Bắc Kạn. Trong nghiên cứu này tác giả đã chỉ ra những ưu và nhược điểm của PPP trong nông nghiệp từ thực tiễn nghiên cứu tại Bắc Kạn; tiếp đó trong Nguyen Quang Hop, 2015. Public - Private Partnership in Agriculture for Sustainable Livelihood Development for Rural residents - Case Study in Bac Kan, tác giả đi đánh giá sâu hơn về mối quan hệ này, đồng thời đã bước đầu chỉ ra những bất cập trong việc thực hiện PPP, nhất là chưa có cơ chế hợp tác giữa chính quyền – doanh nghiệp và người dân; Đến Nguyen Quang Hop, Duong Kim Loan, 2016. New ideas for model of Agriculture Economy development in Northern Mountainous areas in Viet Nam. Tác giả đã đề xuất được mô hình phát triển mới dựa trên cơ sở của PPP và xây dựng chuỗi giá trị trong sản xuất nông nghiệp. Mặc dù đã có nhiều tác giả nghiên cứu về liên kết 4 nhà hay PPP, nhưng thực sự thì để giải quyết được mối quan hệ giữa doanh nghiệp và chính quyền cơ sở các cấp vẫn chưa có lời giải đáp, nhất là xây dựng cơ chế phối hợp, cơ chế trách nhiệm giữa hai bên, mà mối quan hệ này sẽ phản ánh mức độ bền vững của PPP trong phát triển nông nghiệp nông thôn. Do đó, cần phải có những nghiên cứu tiếp theo để đánh giá một cách toàn diện và xây dựng được cơ chế phối hợp giữa các bên trong PPP.

Tài liệu tham khảo

1. Nguyễn Văn Luật, “những bài học liên kết 4 nhà để nâng cao chất lượng và giá trị gạo xuất khẩu”.

2. Nguyễn Công Thành, Một vài suy nghĩ về liên kết “4 nhà” trong sản xuất nông nghiệp”.Viện nghiên cứu lúa ĐBSCL.

3, Võ Hữu Phước, 2014. Luận án tiến sĩ “Nghiên cứu, ứng dụng mô hình mô hình “liên kết 4 nhà” vào thực tiễn sản xuất nông nghiệp, nông thôn tỉnh Trà Vinh”.

4. Nguyễn Phú Son, 2013. Mô hình liên kết 4 nhà trong sản xuất và tiêu thụ lúa gạo tại xã Định Hòa, huyện Gò Quao, tỉnh Kiên Giang. Tạp chí Khoa học Đại học Cần Thơ. 26 (2013), 22-30.

5. Nguyen Quang Hop, 2015. Public - Private Partnership in Agriculture for Sustainable Livelihood Development for Rural residents - Case Study in Bac Kan, Proceedings of the International conference On livelihood development and Sustainable Environmental Management in the context of Climate Changge. Agriculture Publishing House (2015); 486-493

6. Nguyen Quang Hop, Duong Kim Loan, 2016. New ideas for model of Agriculture Economy development in Northern Mountainous areas in Viet Nam. Proceedings International Conference on Agriculture development in the context of international intergration: Opportunities and Challeengers. Agriculture University Press-2016; 311-318.

7. Nguyễn Quang Hợp, 2015. Đối tác công tư – Hình thức tổ chức mới cho phát triển nôngnghiệp Việt Nam nhìn từ mô hình hoạt động tại tỉnh Bắc Kạn. Kỷ yếu Hội thảo khoa học“Liên kết trong xây dựng nông thôn mới tỉnh Thái Nguyên”. NXB ĐHTN 2015. Trang 47-58

B - Ngoài nước (phân tích, đánh giá tình hình nghiên cứu thuộc lĩnh vực của đề tài trên thế giới, liệt kê danh mục các công trình nghiên cứu, tài liệu có liên quan đến đề tài được trích dẫn khi đánh giá tổng quan)

Trong nghiên cứu mối quan hệ giữa khu vực nhà nước với khu vực tư nhân (đối tác công tư PPP), trên thế giới đã có nhiều công trình nghiên cứu, nhất là ở những nước mà thể chế cho mô hình liên kết này đã đủ mạnh. Các công trình nghiên cứu thực nghiệm về PPP trên thế giới rất phong phú, nhiều kết quả quan trọng đã được công bố, cụ thể các nghiên cứu khẳng định không tồn tại  một hình thức PPP chuẩn và mỗi nước đều có chiến lược riêng tùy thuộc bối cảnh, thế chế, nguồn tài trợ và tính chất của dự án (Hardcastle và các tác giả, 2005; John và Sussman, 2006); hoặc đặc biệt nhấn mạnh các quốc gia có thể chế nhà nước mạnh, với khung pháp lý đầy đủ và minh bạch thường thành công với PPP (Yescombe, 2007; Khulumane, 2008). Một số nghiên cứu khác của Young và các tác giả (2009) ), Akintoye và các tác giả (2003), Zhang (2005) nghiên cứu về các nhân tố tác động đến sự thành công của PPP đã kết luận không có sự khác biệt về các nhân  tố này giữa các nước phát triển và đang phát triển. Sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, “mối quan hệ giữa PPP và khủng hoảng” là đề tài được tập trung  nghiêncứu nhiều nhất như các nghiên cứu của Plumb  và các tác giả (2009), Michael  (2010), Yelin và các tác giả (2010), Iyer và Mohammed (2010). Các bằng chứng từ các nghiên cứu này khẳng định các điều kiện thị trường hiện nay không loại trừ PPP, ngược lại đã tạo cơ hội để các nước phát triển PPP ngày càng tinh tế hơn, phù hợp với những thay đổi của môi trường kinh doanh sau khủng hoảng. Các nghiên cứu này mới chỉ tập trung vào nghiên cứu PPP nói chung chứ nhưa nghiên cứu riêng về PPP trong nông nghiệp, nhất là nghiên cứu về xây dựng thể chế giữa doanh nghiệp với chính quyền trong phát triển nông nghiệp nông thôn.

Tài liệu tham khảo

1) Hardcastle, C., Akintoye, A., Edwards, P.J. and Li, B., (2005), “Critical Success Factors for PPP/PFI Projects in the UK Construction Industry: a factor analysis approach”, Construction Management and Economic, 23:459-471.

2) John L. Ward và Sussman (2006), “Analysis of the Malaysian Toll Road Public- Private Partnership Program and Recommendations for Policy  Improvements”.ESDWorkingPaperSeries,http://esd.mit.edu/wps/2005.htm

3) Yescombe, E.R. (2007), “Public-Private Partnerships: Principles  of  Policy and Finance”, London:Elsevier

4) Khulumane John Maluleka (2008), “Transport economic regulatory intervention in the transport infrastructure: a publicprivate partnership exploratory study”. Doctor thesis, University of SouthAffica.

5) Young Hoon Kwak, YingYi Chih, William Ibbs, C. (2009), “Towards a comprehenshive understanding of Public Private Partnerships for Infrastructure Development”, California Management review vol. 51, No.2.

6) Akintoye, A., Hardcastle, C., Beck, M., Chinyio, E., and Asenova, D. (2003), “Achieving Best Value in Private Finance Initiative Project Procurement”, Construction Management and Economic, July 2003, 21:461-470.

7) Zhang, X.Q. (2005), “Critical Success Factors for Public-Private Partnerships  in Infrastructure Development”, Journal of Construction Engineering and Management, 131/1:3-14.

8) Plumb Ion, Zamfir Andreea, Mina Laura (2009), Public – private partnership – Solution or victim of the current economic crisis?”, The Journal of the Facultyof Economics - Economic, pp426-430.

9) Michael J. Garvin (2010), “Enabling Development of the Transportation Public- Private Partnership Market in the United States”, Journal of construction engineering and management © asce / April 2010 Vol. 136, No. 4, April 1, 2010. ©ASCE, ISSN0733-9364/2010/4-402–411/$25.00.

10) Yelin Xu; Albert P. C. Chan; and John F. Y. Yeung (2010), “Developing a Fuzzy Risk Allocation Model for PPP Projects in China”, Journal of construction engineering and management © ASCE 10.1061/(ASCE)CO.1943- 7862.0000189.

11) Iyer, K. C. and Mohammed Sagheer (2010), “Hierarchical Structuring of PPP Risks Using Interpretative Structural Modeling”, journal of construction engineering and management © ASCE, DOI: 10.1061/(ASCE)CO.1943- 7862.0000127

 


[1] Trích điều 2, Quy chế thí điểm đầu tư theo hình thức đối tác công tư, ban hành theo Quyết định số 71/2010/QĐ-CP ngày 9 tháng 11 năm 2010

[2] Trích điều 3, điểm 1 Nghị định 15/2015/NĐ-CP ngày 14 tháng 2 năm 2015

C - Danh mục các công trình đã công bố thuộc lĩnh vực của đề tài của chủ nhiệm và những thành viên tham gia nghiên cứu (họ và tên tác giả; bài báo; ấn phẩm; các yếu tố về xuất bản)

a) Của chủ nhiệm đề tài 

1) Nguyen Quang Hop, 2015. Public - Private Partnership in Agriculture for Sustainable Livelihood Development for Rural residents - Case Study in Bac Kan, Proceedings of the International conference On livelihood development and Sustainable Environmental Management in the context of Climate Changge; Agriculture Publishing House (2015); 486-493

2) Nguyen Quang Hop, Duong Kim Loan, 2016. New ideas for model of Agriculture Economy development in Northern Mountainous areas in Viet Nam. Proceedings International Conference on Agriculture development in the context of international intergration: Opportunities and Challeengers. Agriculture University Press-2016; 311-318.

3) Nguyễn Quang Hợp, 2015. Đối tác công tư – Hình thức tổ chức mới cho phát triển nông nghiệp Việt Nam nhìn từ mô hình hoạt động tại tỉnh Bắc Kạn. Kỷ yếu Hội thảo khoa học “Liên kết trong xây dựng nông thôn mới tỉnh Thái Nguyên”. NXB ĐHTN 2015. Trang 47-58

4) Nguyễn Quang Hợp, Vũ Thị Oanh, 2016. Đào tạo đội ngũ nhân viên nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng tại Ngân hàng TMCP: Nghiên cứu điểm tại Ngân hàng TMCP Quân đội chi nhánh Thái Nguyên. Kỷ yếu Hội thảo Khoa học “Chất lượng nguồn nhân lực tài chính – ngân hàng trong quá trình hội nhập”. NXB Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh, 157-171.

5. Nguyễn Quang Hợp, Nguyễn Thị Gấm, 2010. Hiện trạng và giải pháp an ninh lương thực cho đồng bào dân tộc Mông huyện Mù Căng Chải, tỉnh Yên Bái. Tạp chí Khoa học và Công nghệ Đại học Thái Nguyên  (2010) 16-21.

6. Nguyễn Quang Hợp, Tạ Việt Anh, Nguyễn Thị Phương Thúy, 2014. Cải cách chế độ phê duyệt thủ tục hành chính Hoa Kỳ-Trung Quốc, một số gợi ý cho Việt Nam. Tạp chí Khoa học và Công nghệ Đại học Thái Nguyên  (2014) 207-211.

b) Của các thành viên tham gia nghiên cứu

(Những công trình được công bố trong 5 năm gần nhất)

1. Trần Chí Thiện. Vai trò của các nước lớn đới với sự phát triển khoa học-công nghệ thế giới đến năm 2020. Tạp chí Nghiên cứu Kinh tế  (10/2014). Viện HL KHXH

2. Trần Chí Thiện. Hợp tác quốc tế  trong phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Tạp chí Kinh tế và Chính trị thể giới. Viện Hàn lâm KHXH, số 3/2016.

3. Trần Chí Thiện. Liên kết “bốn nhà” trong xây dựng nông thôn mới. Trong “Kỷ yếu Hội thảo “Liên kết trong xây dựng nông thôn mới”. NXB Đại học  Thái Nguyên.

4. Trần Chí Thiện. Di chuyển lao động lành nghề trong quá trình hiện thực hóa cộng đồng kinh tế Đông Nam Á: các hiệp định, rào cản và giải pháp. Tạp chí Kinh tế và Phát triển. Đại học Kinh tế Quốc dân, số 224, tháng 2/2016.

5. Vũ Thị Oanh, Nguyễn Quang Hợp, Vũ Thị Hậu, 2016.  Việt Nam lựa chọn con đường nhằm hội nhập kinh tế sâu sắc hơn trong khu vực Châu á - Thái Bình Dương : Phân tích vấn đề FTAAP. Kinh tế & Phát triển 230 (2016) 28-35

6. Vũ Thị Oanh. Impact Assessment of  China – Chile Free Trade Agreement on China’s Trade Flows and some Experiences for Vietnam – Latin America Economic Cooperation. Kỷ yếu Hội thảo quốc tế (The Pan-Pacific Conference XXXII) (2015).

7. Vũ Thị Oanh. Vận dụng mô hình Hub – Spoke phân tích hiệu quả phúc lợi trong mạng lưới FTA toàn cầu và gợi ý cho Việt Nam. Tạp chí Kinh tế và Phát triển (2016).

8. Nguyễn Thị Thu Thương, Bùi Đức Linh. “Phát huy vai trò của “4 nhà” trong xây dựng nông thôn mới tại tỉnh Thái Nguyên”/Kỷ yếu Hội thảo “Liên kết trong xây dựng nông thôn mới tại tỉnh Thái Nguyên” (năm 2015).

9. Bùi Đức Linh. “Đào tạo nghề cho lao động nông thôn, giải pháp phát triển bền vững của tỉnh Thái Nguyên”/ Tạp chí Lý luận chính trị (năm 2016);

10. Bùi Đức Linh. “Nhìn lại công tác giải quyết việc làm cho lao động trẻ nông thôn tỉnh Thái Nguyên trong quá trình đô thị hóa giai đoạn 2008-2012 và định hướng đến năm 2020” (năm 2016).

11. Nguyễn Thị Thu Trang. Thực trạng phát triển bền vững công nghiệp trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên. Tạp chí Khoa học và Công nghệ, Tập 136, số 06, 2015.

12. Nguyễn Thị Thu Trang. Thực trạng tham gia BHXH tự nguyện của người lao động trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên. Tạp chí Khoa học và Công nghệ, 2016.

Tính cấp thiết

Việt Nam là một quốc gia đi lên từ nông nghiệp và đang trên đường phát triển với mục tiêu sớm trở thành một nước Công nghiệp theo hướng hiện đại. Tỷ trọng ngành nông nghiệp ngày càng có xu hướng giảm, theo Tổng cục Thống kê năm 2014 nông nghiệp chiếm tỷ trọng 18,12% trong cơ cấu nền kinh tế quốc dân. Cho dù tỷ trọng nông nghiệp giảm dần qua các năm, nhưng nông nghiệp nông thôn vẫn giữ một vai trò vô cùng quan trọng đối với Việt Nam, bởi lẽ dân số và lao động vẫn cư trú chủ yếu ở khu vực nông thôn với 66,90% (GSO.GOV.VN), đồng thời với đó là mức độ bao phủ về diện tích cũng chủ yếu tập trung ở khu vực này. Từ đó cho thấy, phát triển nông nghiệp nông thôn vẫn là ưu tiên hàng đầu của Việt Nam trong giai đoàn trước mắt và lâu dài. Vậy làm thế nào để có thể phát triển nông nghiệp nông thôn một cách hiệu quả, hiện đại và bền vững theo mục tiêu xây dựng nông thôn mới mà Việt Nam đang theo đuổi? Đây là câu hỏi mà không dễ có thể tìm ra câu trả lời.

Kể từ sau khi đổi mới toàn diện nền kinh tế xã hội từ mô hình tập trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trường có sự điều tiết của Nhà nước (năm 1986), Việt Nam đã thực hiện nội dung “khoán 10” nhằm “cởi trói” cho nông nghiệp phát triển. Từ mô hình phát triển theo hướng hợp tác xã sang mô hình kinh tế hộ, kinh tế nông nghiệp nông thôn Việt Nam đã đạt được những thành tựu to lớn: từ một nước phải nhập khẩu lương thực trở thành nước xuất khẩu lương thực hàng đầu thế giới, đời sống người dân nông thôn không ngừng nâng lên về mọi mặt...

Sau khi chuyển từ mô hình hợp tác xã tập trung, mô hình kinh tế hộ đã phát huy được những lợi thế của mình, đóng góp vào thành công chung của cả nước. Tuy nhiên, cùng với thời gian, mô hình này cũng dần bộc lộ những nhược điểm lớn như: quy mô nhỏ lẻ, phân tán, sức cạnh tranh kém, nhất là trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng như hiện nay. Vậy để khắc phục những tồn tại đó bằng cách nào? Chính phủ Việt Nam đã sớm nhận thức được vấn đề khi để người nông dân tự tìm hướng đi của mình, tình trạng “được mùa mất giá, được giá mất mùa” diễn ra thường xuyên. Năm 2002 Thủ tướng ra Quyết định số 80/2002/QĐ-TTg khuyến khích tiêu thụ nông sản qua hợp đồng, hay còn gọi là chương trình “liên kết bốn nhà” trong phát triển nông nghiệp được ban hành. Đây là tiền đề tạo ra sự hợp tác giữa nhà nông, nhà doanh nghiệp, nhà khoa học, Nhà nước trong quá trình phát triển sản xuất nông nghiệp. Quyết định 80/2002/QĐ-TTg là cơ sở để người dân, doanh nghiệp ký kết hợp đồng bao tiêu sản phẩm...Đây là cánh cửa tháo gỡ khó khăn cho người nông dân, giúp họ có điều kiện hơn trong phát triển sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Tuy nhiên, kể cả có Quyết định 80, người nông dân vẫn phải đối mặt với nhiều khó khăn, liên kết 4 nhà tỏ ra lỏng lẻo và thiếu hiệu quả. Nguyên nhân chủ yếu được cho là thiếu cơ chế và chế tài cho sự phối hợp giữa doanh nghiệp và người dân, mối quan hệ này dễ dàng bị phá vỡ khi có sự can thiệp của bên thứ ba. Bên cạnh đó, vai trò điều phối, trọng tài của chính quyền cũng không rõ ràng. Chính quyền chưa thực sự phát huy được vai trò của mình trong việc lôi kéo doanh nghiệp vào đồng hành với người dân, cũng như thể hiện vai trò đại diện, bảo hộ lợi ích cho người dân cũng như doanh nghiệp.

Xuất phát từ thực tế, Chính phủ đã có Nghị định số 210/2013/NĐ-CP ngày 19 tháng 12 năm 2013 về chính sách khuyến khích đầu tư vào nông nghiệp nông thôn, hay còn gọi là hình thức đối tác công tư trong phát triển nông nghiệp. Nội dung của Nghị định là quy định một số ưu đãi và hỗ trợ đầu tư bổ sung của Nhà nước dành cho các doanh nghiệp đầu tư vào khu vực nông nghiệp nông thôn. Mục tiêu lớn nhất của Nghị Định là đưa doanh nghiệp vào đồng hành cùng người nông dân để tháo gỡ những khó khăn lớn nhất mà người dân nông thôn gặp phải đó là: nâng quy mô sản xuất theo hướng hàng hóa, giải quyết thị trường đầu vào và đầu ra, xây dựng được chuỗi giá trị sản xuất trong nông nghiệp... Tuy nhiên, để tránh đi vào “vết xe đổ” của hình thức liên kết bốn nhà trước đây, trong quá trình thực hiện Nghị định số 210/2013/NĐ-CP, việc xây dựng cơ chế phối hợp giữa Nhà nước và doanh nghiệp. Hiện tại, Nghị định của Chính phủ cũng chưa có được quy định cụ thể về cơ chế trách nhiệm cũng như phối hợp thực hiện giữa các thành phần này, Do đó, chúng tôi lựa chọn đề tài “Cơ chế phối hợp giữa Nhà nước và Doanh nghiệp trong phát triển nông nghiệp nông thôn hiện nay” để nghiên cứu.

Mục tiêu

1. Mục tiêu chung

Đề tài nghiên cứu nhằm phát hiện ra những vấn đề tồn tại trong mối quan hệ giữa nhà nước với các doanh nghiệp trong quá trình thực hiện mô hình đối tác công tư trong phát triển nông nghiệp, từ đó đưa ra những đề xuất nhằm xây dựng cơ chế phối hợp giữa Nhà nước, mà ở đây là chính quyền địa phương các cấp với doanh nghiệp, từ đó làm cơ sở cho việc thực hiện mô hình đối tác công tư trong phát triển nông nghiệp, qua đó góp phần vào thúc đẩy phát triển kinh tế nông nghiệp nông thôn, thực hiện thành công mục tiêu giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới tại Việt Nam.

2. Mục tiêu cụ thể

- Hệ thống được những lý luận và thực tiễn về vấn đề đối tác công tư (hợp tác giữa Nhà nước và ngoài nhà nước) trong phát triển nông nghiệp nông thôn tại Việt Nam;

- Đánh giá được thực trạng mối quan hệ giữa chính quyền địa phương với doanh nghiệp trong phát triển nông nghiệp, nông thôn; nghiên cứu điểm về một số thành công trong phối hợp theo hình thức đối tác công tư trong phát triển nông nghiệp hiện nay;

- Chỉ ra được các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện mối quan hệ giữa doanh nghiệp và chính quyền cơ sở trong phát triển nông nghiệp nông thôn;

- Đề xuất được một số giải pháp nhằm thực hiện cơ chế phối hợp giữa doanh nghiệp và chính quyền trong phát triển nông nghiệp, nông thôn tại Việt Nam.

Nội dung

Ngoài lời Mở đầu và Kết luận; đề tài được nghiên cứu với kết cấu 3 chương, như sau:

 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ LIÊN KẾT TRONG PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP NÔNG THÔN THEO HÌNH THỨC PPP

Mục đích: Hệ thống hóa và bổ sung mới những vấn đề lý luận và thực tiễn về mối liên kết trong phát triển nông nghiệp nông thôn; Xây dựng khung phân tích, phương pháp nghiên cứu và các chỉ tiêu nghiên cứu cho đề tài; gồm các mục sau:

1.1. Cơ sở lý luận về liên kết trong phát triển nông nghiệp nông thôn theo hình thức PPP

1.1.1. Khái niệm về mô hình đối tác công tư

1.1.2.Đặc điểm của của mô hình đối tác công tư

1.1.3. Vai trò của đối tác công tư trong phát triển nông nghiệp nông thôn hiện nay

1.1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện các liên kết trong mô hình đối tác công tư

1.1.5. Nội dung nghiên cứu của liên kết trong mô hình PPP

1.2. Cơ sở thực tiễn về liên kết trong sản xuất nông nghiệp nông thôn theo hình thức PPP

1.2.1.Cơ sở hình thành và phát triển hình thức liên kết trong sản xuất nông nghiệp, nông thôn tại Việt Nam

1.2.2. Bài học kinh nghiệm trong thực hiện liên kết trong sản xuất chè tại Thái Nguyên

1.2.3. Bài học kinh nghiệm trong thực hiện liên kết trong sản xuất nông nghiệp tại An Giang

1.2.3. Bài học kinh nghiệm cho vấn đề nghiên cứu

1.3 Phương pháp nghiên cứu

1.3.1. Phương pháp tiếp cận và khung phân tích

1.3.2. Phương pháp thu thập số liệu

1.3.3. Phương pháp xử lý số liệu

1.3.4. Phương pháp phân tích

1.3.5. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG LIÊN KẾT TRONG SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP THEO HÌNH THỨC PPP TẠI BẮC KẠN

Mục đích: Phân tích thực trạng thực hiện các liên kết trong sản xuất nông nghiệp nông thôn trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn; nghiên cứu những đánh giá của chính quyền, doanh nghiệp và người dân về thực hiện mối liên kết trong sản xuất nông nghiệp tại Bắc Kạn; đánh giá những nhân tố ảnh hưởng đến việc xây dựng và thực hiện các mối liên kết này

2.1.Tổng quan về tỉnh Bắc Kạn

2.2. Tổng quan về mô hình PPP trong sản xuất nông nghiệp tại Bắc Kạn

2.3. Phân tích hiện trạng các mối quan hệ giữa chính quyền và doanh nghiệp tỉnh Bắc Kạn trong thực hiện PPP trong nông nghiệp

2.4. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến xây dựng và thực hiện mối liên kết giữa chính quyền và doanh nghiệp trong phát triển nông nghiệp

2.5. Đánh giá những điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và nguy cơ trong việc thực hiện liên kết trong phát triển nông nghiệp tỉnh Bắc Kạn

2.6. Những thành công và hạn chế trong thực hiện liên kết tại tỉnh Bắc Kạn

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ THỰC HIỆN LIÊN KẾT TRONG PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP THEO ĐỊNH HƯỚNG PPP

Mục đích: Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng thực hiện các liên kết trong sản xuất nông nghiệp tại tỉnh Bắc Kạn, nghiên cứu sẽ đưa ra các quan điểm, định hướng và các giải pháp thực hiện các liên kết giữa chính quyền và doanh nghiệp trong phát triển nông nghiệp

3.1. Những quan điểm, định hướng phát triển nông nghiệp theo hình thức PPP

3.1.1 Quan điểm

3.1.2. Định hướng

3.2. Đề xuất giải pháp thực hiện liên kết giữa Chính quyền và doanh nghiệp trong phát triển nông nghiệp nông thôn

3.3. Đề xuất và kiến nghị các điều kiện áp dụng các giải pháp có hiệu quả 

PP nghiên cứu

Để đạt tới mục tiêu nghiên cứu, đề tài sử dụng kết hợp cả hai nhóm phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng. Hai nhóm phương pháp này sẽ hỗ trợ tích cực cho nhau trong việc hoàn thành mục tiêu nghiên cứu.

Phương pháp định tính: Đề tài sử dụng phương pháp phân tích định tính thông qua phỏng vấn chuyên gia, xác định nhu cầu của các bên tham gia nhằm phát hiện ra các nhân tố mới  ảnh hưởng tới cơ chế phối hợp.

Phương pháp nghiên cứu định lượng: sử dụng  phương pháp điều tra khảo sát thông qua các bảng hỏi bán cấu trúc và phỏng vấn trực tiếp, dựa trên thang đo likert để đánh giá ý kiến các bên tham gia.

- Thu thập dữ liệu thứ cấp

Các số liệu được thu thập từ các tài liệu đã công bố như: Các văn bản chính sách cho hoạt động phát triển nông nghiệp nông thôn, các hiệp định đối tác công tư. Niên giám thống kê của các cấp, các tài liệu của sở nông nghiệp và phát triển nông thôn về sản xuất nông nghiệp. Ngoài ra tài liệu thứ cấp còn được thu thập qua các công trình đã được công bố trên các tạp chí, tạp san, các phương tiện thông tin đại chúng, internet...

- Thu thập dữ liệu sơ cấp

+ Địa điểm nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu điểm về mô hình đối tác công tư trong phát triển nông nghiệp tại tỉnh Bắc Kạn. Cụ thể là các mô hình thuộc chương trình tại trợ của Quỹ APIF nằm trong dự án 3PAD Bắc Kạn.

+ Chọn mẫu nghiên cứu

Do phạm vi nghiên cứu là nghiên cứu điểm mô hình đối tác công tư, cụ thể là mô hình thuộc chương trình tài trợ của APIF, nên mẫu nghiên cứu được sử dụng trong đề tài là mẫu chủ đích ( còn gọi là mẫu chuyên gia) là một phương pháp chọn mẫu phi ngẫu nhiên. Mẫu nghiên cứu này cho phép nhà nghiên cứu sử dụng phán đoán để lựa chọn phần tử hình thành mẫu nghiên cứu theo những tiêu thức định trước nhằm đáp ứng mục đích nghiên cứu cụ thể.

+ Tiến hành thu thập số liệu

Phương pháp thu thập số liệu quyết định tới chất lượng khảo sát. Để tăng độ tin cậy của kết quả khảo sát, đề tài tiến hành thu thập dữ liệu khảo sát bằng các phương pháp hỏi trực tiếp đại diện các doanh nghiệp và cơ quan chính quyền trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn nằm trong khuôn khổ chương trình tài trợ APIF

b. Phương pháp xử lý thông tin

+ Phương pháp thống kê mô tả: Nghiên cứu sử dụng phương pháp này nhằm mô tả, phân tích các dữ liệu thu thập được dưới dạng bảng biểu, đồ họa nhằm cung cấp một bức tranh toàn cảnh về thực trạng cơ chế phối hợp giữa các bên trong hoạt động phát triển nông nghiệp nông thôn hiện nay. 

+ Phương pháp so sánh đối chiếu được sử dụng trong nghiên cứu này phân tích, so sánh các kết quả sản xuất nông nghiệp trước và sau khi có mô hình phối hợp để nhằm trả lời cho câu hỏi: phối hợp có thực sự tác động tích cực tới phát triển nông nghiệp nông thôn hay không? Làm thế nào để sự phối hợp đó phát huy được hiệu quả và giải pháp nào nâng cao được hiệu quả phối hợp giữa nhà nước và doanh nghiệp?

c. Phương pháp phân tích thông tin

- Phương pháp phân tổ thống kê

Sử dụng phương pháp này nhằm hệ thống hóa và phân tích các số liệu thu thập được từ điều tra, qua đó nhận biết thực trạng của vấn đề nghiên cứu. Từ phương pháp này có thể tìm hiểu mối liên hệ lẫn nhau của các nhân tố riêng biệt như: kiến trúc thượng tầng: môi trường pháp lý, văn bản chính sách..; cơ sở hạ tầng;  trình độ học vấn; nhận thức, niềm tin của các bên (chính quyền, doanh nghiệp, người nông dân)..

-  Phương pháp tổng hợp và phân tích 

Tiến hành phân tích thực trạng phối hợp giữa chính quyền địa phương với doanh nghiệp trong phát triển nông nghiệp, nông thôn; phân tích đánh giá một số thành công trong phối hợp theo hình thức đối tác công tư trong phát triển nông nghiệp hiện nay;

-  Phân tích hồi quy

  Nghiên cứu sẽ sử dụng phân tích hổi quy để xem xét chiều tác động và mức độ tác động các yếu tố tới sự phối hợp giữa các bên trong phát triển nông nghiệp nông thôn, từ đó xây dựng một cơ chế phối hợp giữa nhà nước và doanh nghiệp có hiệu quả hơn.

Hiệu quả KTXH

- Đối với lĩnh vực giáo dục và đào tạo: Công trình nghiên cứu này sẽ là tài liệu tham khảo quan trọng cho các chuyên ngành đào tạo Kinh tế Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn; Quản lý Kinh tế; Kinh tế Đầu tư.

- Đối với lĩnh vực khoa học và công nghệ có liên quan: Nghiên cứu này sẽ là cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo về liên kết trong phát triển nông nghiệp nông thôn; xây dựng nông thôn mới; hoàn thiện chính sách phát triển nông nghiệp nông thôn.

- Đối với phát triển kinh tế-xã hội: Xây dựng liên kết giữa các bên (Chính quyền, doanh nghiệp, người nông dân) đang và sẽ là giải pháp quan trọng để phát triển nông nghiệp trong bối cảnh hội nhập toàn cầu hiện nay. Việc nghiên cứu đề xuất được những giải pháp nhằm xây dựng và thực thi mối quan hệ giữa chính quyền và doanh nghiệp sẽ là tiền đề giúp các địa phương xây dựng được chuỗi giá trị sản xuất nông nghiệp, trong đó lấy doanh nghiệp là đầu tầu của chuỗi, do đó sẽ góp phần vào thực hiện phát triển nông nghiệp với quy mô lớn hơn, gắn sản xuất với tiêu thụ sản phẩm, từ đó tạo ra sự phát triển hiệu quả và bền vững, nâng cao tính cạnh tranh cho sản phẩm nông nghiệp…

- Đối với tổ chức chủ trì và các cơ sở ứng dụng kết quả nghiên cứu: Đối với cơ quan chủ trì, công trình nghiên cứu này sẽ là tài liệu tham khảo quan trọng cho công tác giảng dạy và nghiên cứu khoa học. Kết quả nghiên cứu khi chuyển giao cho các địa phương và doanh nghiệp sẽ tạo ra cầu nối gắn kết giữa đơn vị đào tạo, nghiên cứu chuyển giao với các doanh nghiệp, địa phương.

ĐV sử dụng

Các cơ quan chính quyền các cấp từ tỉnh đến xã; các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp nông thôn.

STT Tên đơn vị Người đại diện
1 Ban điều phối dự án hỗ trợ kinh doanh cho nông hộ tỉnh Bắc Kạn Giám đốc - Hoàng Văn Giáp
2 UBND Huyện Ba Bể Chủ tịch - Cao Minh Hải
STT Tên người tham gia
1 TS.Nguyễn Quang Hợp
2 PGS.TS Trần Chí Thiện
3 TS.Đàm Thanh Thuỷ
4 Ths.Nguyễn Như Trang
5 TS.Vũ Thị Oanh
6 Ths.Dương Kim Loan
7 Ths.Lưu Phương Thảo
8 Ths.Bùi Đức Linh
9 Ths.Nguyễn T. Thu Trang

  BÌNH LUẬN BẠN ĐỌC(0)

  GỬI BÌNH LUẬN

Họ tên*
Email
Tiêu đề(*)
Nội dung*